Twee vertellers uit Ethiopië en China lieten ons op de verhalenbijeenkomst in Weimar’s Wijkpaleis zien hoe zij onze stad verrijken met hun culturele tradities rondom koffie en thee-drinken. Getachew (Geta) Negate uit Ethiopië en Penny Gu uit China deelden niet alleen kennis over de ceremonies die daarbij komen kijken, maar vooral persoonlijke verhalen.
Wat velen niet weten, is dat de oorsprong van koffie in Ethiopië ligt, van de Arabica-boon. Volgens de Ethiopische legende werd koffie ontdekt in Kaffa, waar geiten na het eten van bessen opvallend energiek werden. Aanvankelijk werden de bonen als vervloekt beschouwd en verbrand, maar de heerlijke geur die daarbij vrijkwam vormde het begin van een traditie die zich over de wereld zou verspreiden.
De Ethiopische koffieceremonie bleek veel meer dan het drinken van koffie alleen. Het is een ritueel van samenzijn, vergelijkbaar met wat wij een ‘bakkie doen’ noemen, maar dan uitgebreider en diep verweven met het dagelijks leven. Tijdens een ceremonie worden drie kopjes koffie geschonken, vaak vergezeld van popcorn, koekjes of ambasha. Tijdens het eerste kopje bespreek je belangrijke zaken, het tweede kopjes is voor familiezaken en het derde kopje (als de koffie het slapst is) is voor de gezelligheid. Een uitnodiging voor een koffieceremonie afslaan, is een diepe belediging.
Geta vertelde ook zijn eigen levensverhaal. Hij groeide op als zoon van arme, analfabete ouders in een klein Ethiopisch dorp. Waar andere kinderen met het beetje geld dat ze kregen van hun ouders een broodje kochten, kocht hij er een krant voor. Om zo algemene kennis te vergaren was om door te kunnen leren via een beurs. Dat lukte, en zo werd hij hydroloog. Zijn ambitie was om de armste Ethiopiërs, die afhankelijk zijn van het water van de Nijl, beter te verbinden met die rivier. Hij bouwde mee aan een stuwmeer dat dat voor elkaar kreeg.
Zijn leven speelde zich af tegen de achtergrond van een moeilijke periode in Ethiopië, tijdens de Rode Terreur. Na een studie in Boedapest keerde hij, tegen de adviezen van vrienden in, terug naar zijn land omdat hij zich verantwoordelijk voelde voor de toekomst ervan. Zijn overtuigingen brachten hem zelfs enige tijd in de gevangenis. In 1996 vluchtte hij naar Nederland, waar hij opnieuw ging studeren.
Hij zet zich nog steeds in voor de armste mensen in Ethiopië, met name vrouwen en kinderen, met de stichting Dessi.
Na de koffie was het tijd voor thee. Penny Gu vertelde over de Chinese theecultuur en de belangrijke rol die theeceremonies spelen in het sociale en familiale leven. Net als de Ethiopische koffieceremonie draait ook de theeceremonie om verbinding, aandacht en respect. Thee wordt geschonken tijdens bijzondere momenten, zoals het Chinees Nieuwjaar en bruiloften, maar kent ook een diepere symbolische betekenis. Zo is het aanbieden van thee aan de ouders van het bruidspaar een uiting van dankbaarheid en respect.
Voor Penny begon de verdieping in thee met een zoektocht naar haar eigen wortels. Op de theeacademie ontwikkelde zij haar kennis en passie voor thee. Voor haar gaat thee niet alleen over smaak, maar ook over gezondheid, duurzaamheid en bewust leven. Thee nodigt uit om te vertragen en aandacht te hebben voor jezelf en de mensen om je heen.
Penny groeide op in Zuidoost-China, omringd door kunst en cultuur dankzij haar vader en grootmoeder. Tegelijkertijd waren er familiegeheimen en pijnlijke verhalen waar niet over werd gesproken. Het ontbreken van openheid maakte de zoektocht naar haar eigen identiteit soms ingewikkeld. Daarnaast vertelde ze over de impact van de eenkindpolitiek en hoe het was om als meisje op te groeien in een samenleving waarin jongens vaak de voorkeur kregen. Als meisje heeft ze zich ongewenst gevoeld.
Op latere leeftijd verhuisde zij naar Nederland, waar haar ouders toen al woonden. In Rotterdam begon opnieuw een zoektocht naar identiteit en aanpassing. Fietsen, boterhammen met kaas naar school meenemen en navigeren tussen twee culturen werden onderdeel van haar leven. Op de vraag of zij zich Chinees of Nederlands voelt, antwoordde ze treffend: dat hangt af van de dag. Ze is beide.
In het gesprek tussen Geta en Penny kwamen veel overeenkomsten naar voren. Beiden herkennen zich in het verhaal van de ander, ze dragen de verhalen van hun afkomst met zich mee. Ook zetten ze zich beiden op hun eigen manier in om kennis, kansen en tradities door te geven aan volgende generaties.
Tussen de verhalen door mochten de aanwezigen zelf proeven en ervaren. We waren getuige van beide tradities en ontdekten dat koffie en thee misschien wel meer gemeen hebben dan gedacht. Niet de drank staat centraal, maar de ontmoeting. Het samenkomen. Het luisteren naar elkaars verhalen.
Tekenverslag: Maartje Schuurmans, M-Space
